Alles over glas in lood

In deze tijd van corona, voor kids een pagina met leuke weetjes en informatie over glas in lood.
Op deze pagina:
- lees je de geschiedenis van glas in lood;
- wordt uitgelegd welk gereedschap nodig is om glas in lood te maken;
- zie je hoe glas in lood wordt gemaakt;
- leg ik uit hoe je een glas in lood raam kunt tekenen.

Geschiedenis

Terug naar de Romeinen!

Vroeger kon men geen grote stukken glas maken, zoals de ramen in jouw huis. Het lukte mensen alleen maar om kleine stukjes glas te maken. Die kleine stukjes glas werden in een houten lijst gezet, zo werd het een raam voor in de muur. Daardoor kreeg men ineens licht van buiten in huis!

Vele jaren later (in de Middeleeuwen)

Lukte het wel om grotere stukken en vooral ook meer stukken glas te maken. In die tijd zijn ook vele grote gebouwen als kerken en grote (heren)huizen gebouwd. Al die ramen die daar toen in werden geplaatst, hadden glas in lood. Het was toen ook mogelijk om gekleurd glas te maken. Glas krijgt kleur, doordat je er andere grondstoffen in doet. En zo kon men ook ineens afbeeldingen maken met glas in lood in vele kleuren. Een betoverend effect!

Hoe glas wordt gemaakt

Glas in lood heet zo omdat het glas letterlijk tussen het lood zit.

Glas kun je niet zomaar maken, daar zijn veel grondstoffen voor nodig én een hele-hele-hele warme oven!

Een hele warme oven (waar je geen broodjes in kunt bakken)

Van zand – soda – kalk wordt glas gemaakt. Door hier een mengsel van te maken en het heel erg warm te maken (2300 graden Celsius ongeveer)  smelten alle grondstoffen en ontstaat er een vloeibaar geheel. Dit wordt ook wel ‘vloeibaar glas’ genoemd.

Gekleurd glas (denk aan groen glas – rood glas of geel glas) wordt gemaakt door andere grondstoffen erin te verwerken. Om rood glas te maken heb je bijvoorbeeld goudkorrels nodig. Dat is ook meteen de duurste kleur glas om te kopen!

Van het glas worden grote glasplaten gemaakt, die kunnen versneden worden tot kleinere stukken voor glas in lood.

Leuke weetjes

Hoe heet iemand die glas in lood maakt? Kun je op glas schilderen? Het antwoord op deze vragen lees je hieronder!

Oudste glas

De oudste vondsten van glas zijn glasparels. Die zijn bijna 7000 jaar oud. Het zal niet zo zijn dat de mens die heeft gemaakt, die zijn door de natuur toevallig ontstaan.

Glas op de maan

Door de raket ‘Apollo-14’ zijn stukjes maan meegenomen naar de aarde. In die stukjes (monsters) maan is ook glas gevonden. Het is niet hetzelfde glas als op de aarde, het heet namelijk ‘lavaglas’ en is niet zo transparant als het glas in jouw ramen. Wel is het lichtdoorlatend.

Storm in een glas water

Een bekend spreekwoord is ‘storm in een glas water’. Mensen zeggen dat wel eens als er veel gedoe is over iets, wat eigenlijk niet zo erg is.

Afbeeldingen in glas in lood

In kerken zie je veel glas in lood ramen met afbeeldingen. Die afbeeldingen zijn bijna altijd bijbelse verhalen. Vroeger konden maar weinig mensen lezen, door de glas in lood ramen konden ze tóch de verhalen zien van de Bijbel.

Schilderen op glas

Het is mogelijk om te schilderen op glas, dat noemt men: brandschilderingen. Met speciale poeder en water kun je op glas schilderen, dat glas wordt dan in een oven gelegd waar het ongeveer 640 graden Celsius gaat worden. Het glas wordt een beetje zacht en de poeder kan erin branden. De schildering kun je dan niet meer van het glas afkrijgen en zit er echt in gebrand.

Leerling & meester

Iemand die werkt met glasobjecten – glas in lood, wordt ook wel glazenier genoemd. Vroeger had elk dorp/stad een eigen ‘glazeniersgilde’. Dat is een groep mensen die goed met glas kunnen werken. Het vak werd doorgegeven van meester op leerling.

Hoe wordt glas in lood gemaakt?

Glas in lood wordt in een glasatelier gemaakt. Een atelier is een mooi woord voor 'plek waar spullen gemaakt worden'.

Gereedschap

Om glas in lood te maken heb je naast glas en lood ook gereedschap nodig. Op de foto zie je verschillende soorten gereedschap:
- loodmes
- loodopenhaler
- hamer
- spijkers
Met het loodmes kun je lood snijden, dat voelt een beetje alsof je kaas aan het snijden bent.
Met de loodopenhaler kun je lood recht maken als het krom is. Op de filmpjes verderop op deze site zie je dat beter.
De hamer is bijzonder, die heeft twee kanten. Met de lichtgekleurde kant kun je spijkers slaan, met de zwarte kant kun je tegen glas slaan. Die kant is dus wat zachter.

Lood

Lood is blauw-grijskleurig en is een zwaar metaal. Het is erg zacht en makkelijk buigzaam. Omdat je lood kunt hergebruiken is het in Nederland toegestaan om lood te gebruiken.

Het meeste lood dat wordt gebruikt voor glas in lood heet: H-lood. Dat heet zo omdat het de vorm heeft van de letter H. Op de foto's hieronder zie je verschillende soorten lood.

Soorten lood

Op de foto zie je verschillende soorten lood, als je goed kijkt naar het lood zie je er letters in. Zie jij de letters: C, U en H?

Het lood heet dan ook: C-lood / U-lood / H-lood.

Ontwerp een raam

Maak je eigen glas in lood ontwerp!

- Teken op een vel papier een groot rechthoek of vierkant;
- In het vak teken je allemaal lijnen, rondjes of boogjes. Zorg ervoor dat alle lijnen aansluiten op elkaar;
- Kleur daarna de kleine vakjes in met potlood of stift, zo maak je je eigen glas in lood raam!

Er hebben heel veel kinderen ontwerpen ingestuurd. Dankjewel hiervoor! Hopelijk vond je het leuk om meer te leren over glas in lood.

Tromgeroffel...

De winnaar is…

Jonah (8 jaar)!

De uitslag

Heb jij gewonnen?

In het mailtje van Jonah stond een toelichting op het ontwerp:

'Ik heb een ontwerp gemaakt van een poes. Ik heb zelf 2 poezen: Sammie en NellaDella. Sammie is een rode kater en NellaDella is wit. Daarom heb ik de poes van mijn ontwerp oranje en wit gemaakt, mijn 2 poezen samen.'

Jonah, je hebt heel mooi een poes in glas in lood getekend. De vele vakjes vormen een mooi geheel! Sjiek! Het glas in lood werk wordt naar jou toegestuurd. Natuurlijk mag je eens met je broertje langskomen in Maastricht als jullie in de buurt zijn.

Winnaars bezoek De Glazerij (en vlaai voor de ouders ;)

- Suus (9 jaar)
- Imke (10 jaar)
- Biek (11 jaar)
- Waldemar (10 jaar)
- Amélie (8 jaar) & Phéline (5 jaar)
- Yfke (8 jaar)
- Koen (10 jaar) & Sanne (bijna 8 jaar!)

Wat een mooie ontwerpen! In het najaar organiseer ik twee middagen waarop de winnaars mogen langskomen, je mag dan een middag uitkiezen die jou en je ouders uitkomt. Hierover ontvang je tegen die tijd nog een mailtje. Leuk dat je meedeed!

De tekeningen van de winnaars zijn hieronder te vinden.

Niet gewonnen?

Er waren heel veel inzendingen. Jammer als je niet gewonnen hebt. Hopelijk vond je het wel leerzaam! :) Heel erg leuk dat je meedeed!

Bekijk hieronder filmpjes over glas in lood.

Meer zien?

Check Instagram @deglazerij voor meer beelden.

Glas snijden

In het onderstaande filmpje zie je hoe glas wordt gesneden met een glassnijder. In de glassnijder zit doorzichtige olie, hierdoor kun je het glas makkelijker snijden en breken.

Glas in lood zetten

Als het glas gesneden is, kun je het in het lood gaan zetten. Daarvoor heb je al het gereedschap nodig dat je eerder kon lezen op deze pagina:

-hamer
-spijkers
-loodmes (snijden van lood)
-loodopenhaler (loop open maken)

In het filmpje hieronder zie je hoe het glas in het lood wordt gezet.

Solderen

Als het glas in het lood is gezet, wordt het lood gesoldeerd met een soldeerbout (heel warm gereedschap). Je smelt dan tin met de soldeerbout op het lood, zodat het lood niet meer los kan gaan. Kijk daarover het laatste filmpje hieronder.